آموزش تار و سه تار
اولین مرکز مجازی آموزش تار و سه تار‌ (شماره تماس: 09355953023)
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: هفت حصار - ۱۳٩۱/٩/۳٠

 

ریتم در موسیقی ریتم شناسی ریتم های لنگ

مقدمه

شناخت و بررسی دقیق ریتم نه تنها برای هنرمندان و نوازندگان جدی تر عرصه ی موسیقی دانشی جذاب و ضروری می باشد ( که با تسلط هرچه بیشتر درین مقوله زمینه ساز خلق آثاری با ساختار ریتمیک منسجم- دقیق و بدیع می گردند) برای عموم اهالی موسیقی نیز که به واسطه شنیدن و درک حالات حسی اثر با محتوای آن پیوند عمیق تر و گیراتری برقرار می نمایند نیز دانشی جذاب و بسیار کاربردی می باشد.ازین روست که با رویکردی متفاوت از دیگر سایت های اموزشی و معدود کتب موجود درین رابطه برآن شدیم تا در طی مبحث های جداگانه به حیطه ریتم نگاهی عمیق تر و علمی تری اندازیم تا با طرح موضوعات ریتمیک متفاوت در مقالات جداگانه بطور کامل به شناسایی ابعاد پیچیده و پنهان ریتم در دنیای رمزآلود موسیقی نایل گردیم. در همین زمینه نیز برای درک هرچه بهتر شما عزیزان در هر بخش به ارائه نمونه های صوتی متفاوت مستند و معتبر از هنرمندان عزیز قرار خواهیم داد و ازانجا که رویکرد و نگاه کلی این سایت در زمینه آموزش موسیقی ایرانی و بطور خاص ساز تار و سه تار می باشد در نمونه های قرار داده شده مبنا و شاکله آثار بر اساس همین دوساز می باشند.امیدواریم که در راستای اعتلای دانش موسیقیایی شما بزرگواران گامی هرچند کوچک برداشته باشیم. همانطور که از ابتدا با نگرشی صرفا آموزشی و بدور از سودجویی ها و غرض ورزی های مادی به ارائه مطالبی پرداخته ایم که در حیطه ی موسیقی دغدغه بسیاری از اهالی هنر و حتی نوازندگان جدی تر و پیگیر تر است و طرح آن ها صرفا به منظور اشاعه فرهنگ درست آموزشی در آشفته بازار آموزش موسیقی کشور منجر به روشن تر شدن مشکلات و مسایل مربوطه خواهد شد درهمین راستا خواهشمندیم که با طرح نظرات - پیشنهادات و انتقادات خود زمینه فعالیت مفید تر و بهتر مارا در راستای نیاز موجود فراهم آورید.

شناخت و پیشینه ریتم های لنگ در موسیقی ایران

یکی از تقسم بندی های رایج در حوزه ریتم و مباحث پیرامون ریتم شناسی آشنایی و شناخت ریتم های لنگ می باشد که پس از معرفی و توضیح های گذشته در رابطه با انواع ریتم های ساده و بررسی کامل تر چند ریتم متنوع و شناخت شما عزیزان از مقوله ریتم اینک وارد مبحث دیگری از ریتم شناسی به نام ریتم های لنگ خواهیم شد.

با نگاهی به میراث شفاهی گذشتگان در عرصه هنر موسیقی ایرانی کم تر به رد پای ظهور و حضور آثاری در قالب ریتم های لنگ بر خواهیم خورد. در منابع موجود و صفحاتی که تاریخچه پیدایش آن ها به دوران قاجار باز میگردد نیز چندان فرم ریتمیک لنگ در آثار موسیقی نمود نداشته اند. پس می توان ساختار کلی این گونه آثار را نو و قطعات ساخته شده درین قالب را مدرن و معاصر نامید. اگرچه با تحقیق و تفحص در حوزه وسیع موسیقیایی کشور و خارج از تقسمیات موسیقی شهری و ملی ایرانی که بر پایه ردیف دستگاهی استوار است در آثار فولکلوریک و موسیقی های محلی ردپای ریتم های متنوع در قالب دورهای محدود مشهود می باشد. شایدبتوان  اولین اثر رسمی در قالب های لنگ که در اجرایی گروهی و با ساختار موسیقی شهری ساخته شد را اجرای تنظیم شده توسط استاد فرامرز پایور با گروه اساتید نامید. (حدود سال های 1350). موسیقی الهام گرفته شده از  منابع غنی فولکلوریک که صدای خواننده ای از همان دیار یعنی خانم سیما بینا به خوبی زیبایی های موسیقی محلی و جذالیت های نهفته ریتم های لنگ را برای اولین بار بصورت جدی تری ارائه نمود. البته نوازندگان سازهای ضربی و تمبک نوازان در اشاراتی به این گونه ریتم ها پرداخته بودند اما ازانجا که درک و شناخت ریتم های لنگ نیاز به تسلط کامل به ابعاد ریتمیک ان دارد یا نوازندگان شناخت دقیقی ازآن نداشته اند یا به خوبی از پس اجرای آن بر نمی آمدند و شاید هم پیرو سنت های شفاهی سینه به سینه آموخته شده به تکرار مکررات گذشته می پرداختند.

پس از آن هنرمند پیشرو و جوان آن دوران یعنی حسین علیزاده در اجرای کنسرت نوای جشن هنر شیراز به همراه آواز خانم پریسا قطعه ی دیگری را در قالب ریتم لینگ( پنج ضربی) ارائه نمودند که بدلیل گستردگی جشن های هنر آن دوران و ضبط و پخش تلوزیونی اثر زمینه ساز بسط و گسترش و اقبال عمومی این اثر در میان هنرمندان دیگر گردید. این تصنیف( الا ای پیر فرزانه) از جمله تصنیف های قدیمی است که در روند ساخت به نقل از سازنده با تغییرات ریتمیک کیانی نژاد که زاده منطقه خراسان و بیرجندی است از 6/8 به 5/8 تغییر می یابد و سازنده اش را به شهرت بسیاری رساند.

× نمونه صوتی بخشی از این اجرا در انتهای مطالب آورده شده است.

اما ریتم لنگ چگونه ریتمی می باشد؟ این گونه ریتم ها از لحاظ ساختار دارای کسر میزان هایی با اعداد اول می باشند و در نتیجه از تعادل درونی و ساختاری بین ضرب های متشکله خود بی بهره اند. این امر موجب القای حالتی نا متعادل و افتان به قطعه می گردد. راه رفتن انسان را بروی دوپا در قالب ریتمی مشخص و ایستا در نظر بیاورید که پس از برداشتن قدم اول (ضرب1) قدم دوم با ایجاد حس تعادلی درونی (ضرب2) بر زمین می نشیند.حال اگر این انسان دارای پایی معیوب و دچار نقص باشد که از لحاظ ظاهر یکی از آن پا کوتاه تر از پای دیگر باشد دیگر تعادل معمول حرکت وی مختل خواهد شد. حالت لنگان ایجاد شده را می توان همان حالت بدست آمده در قطعات موسیقی با ریتم لنگ دانست.

از جمله ریتم های رایج لنگ که امروزه در آثار آهنگسازان موسیقی ایرانی مشاهده می گردد عبارتند از :

- ریتم لنگ پنج ضربی با الگوی ساختاری(2+3) : آکسان بندی این ریتم بروی ضرب اول و چهارم می باشد. پنج ضربی با الگوی (3+2) - آکسان بندی در این ریتم بروی ضرب اول و سوم می باشد. کسرمیزان های معمول در این ریتم شامل : 5/4 و 5/8 می باشند.

- ریتم لنگ هفت ضربی با الگوی ساختاری(2+2+3) : آکسان بندی این ریتم نیز بروی ضرب اول و چهارم و ششم می باشد. ریتم هفت ضربی با الگوی (3+2+2) - آکسان بندی این ریتم بر روی ضرب اول و سوم و پنجم می باشد.

از جمله ریتم های دیگر لنگ می توان به :8/8 - 10/8 - 13/8 و 15/8 و ..... با الگوهای ضربی متفاوت اشاره نمود.

---------------------------  نمونه آثار صوتی در ریتم های لنگ  ---------------------

بخش اول) اجرای قطعات بی کلام با ساز تار

حمید متبسم - آلبوم ضرب تار به همراهی تمبک پژمان حدادی - ریتم پنج ضربی در بیداد

پیام جهانمانی - آلبوم دیدار ضربی حصار - ریتم هفت ضربی {2+2+3}

ارژنگ سیفی زاده به همراهی تمبک نوید افقه - آلبوم نغمه ساز ضربه آغاز- ریتم پنج ضربی {3+2}

--------------------------------------------------------

بخش دوم) اجرای تصانیف در ریتم لنگ :

حسین علیزاده - گروه هم آوایان -آلبوم رازنو - تصنیف فلک - ریتم هفت ضربی{4+3}

مسعود شعاری-آلبوم غروب - قطعه کوچ عاشقان - ریتم هفت ضربی

امین حیدری و حسام الدین سراج -آلبوم خوشا سرو- قطعه بوی گل با تنظیم اشکان رهبر در ریتم هفت ضربی {2+2+3}

ارشد طهماسبی و سالار عقیلی آلبوم عشق داند - ریتم پنج ضربی در عراق

-------------------------------------------------------

بخش اول اجرای خانم پریسا در دستگاه نوا به آهنگسازی حسین علیزاده در جشن هنر شیراز

هفت حصار
این سایت در راستای آموزش موسیقی ایرانی و ساز تخصصی تار به همراه مقالات و مطالب تخصصی در این باره فعالیت می کند.عمده ی مطالب آورده شده در اینجا مربوط به ساز تار می باشد اما ازآنجا که گستره ی دانش موسیقی و آموزش این ساز , بسیار وسیع می باشد در راستای بالا بردن سطح هنرآموزان سعی نموده ایم مطالب مفید و آموزشی مربوط به دیگر سازهای موسیقی ایرانی را نیز بررسی نماییم... اگرچه رویکرد ما در رابطه با ساز تار می باشد اما امروزه شناخت محدوده و وسعت صوتی دیگر سازها , مباحث تئوریک موسیقی , شناخت کافی از تاریخ موسیقی ایرانی , شناخت و درک مباحث مربوط به ریتم و نوع نگاه نوازندگان به ریتم به عنوان بدنه ی اصلی هر قطعه موسیقیایی و .... در گستره ی وسیع دانش موسیقی روزگار کنونی لازم می باشد و در پی این نیاز اقدام به قرار دادن و انتشار مطالبی خواهیم کرد که اگرچه در بررسی اولیه در حیطه مباحث تخصصی این ساز قرار نمی گیرند اما دانستن آن ها برای نوازندگان این ساز لازم می باشد.... پس به طور کامل به مطالعه قسمت های مختلف این سایت بپردازید. ×× نه تنها سایت ما بلکه هیچ کدام از سایت ها و نرم افزار های آموزشی و کمک آموزشی موسیقی به تنهایی نمی توانند مدعی آموزش کامل موسیقی آنهم موسیقی ژرف و عمیق ایرانی باشند....از نحوه ی صحیح دست گرفتن ساز , تصحیح اشکالات متعدد و متفاوت نوازندگی شما تاشناخت عمیق و درک درست از دستگاه های ایرانی و نحوه ی صداگیری درست از ساز تنها و تنها در نتیجه تلمذ نزد مدرسی آگاه و دلسوز میسر میگردد ...کافیست نگاهی به زندگی اساتید مطرح این هنر اندازید.اما می توانیم در راستای بالابردن سطح بینش و درک درست از موسیقی مفید واقع گردیم بطوریکه در کنار آموزش صحیح در نزد معلم با مطالعه مباحث تخصصی موسیقی به ارتقای هردوجه عملی و نظری خود انجامید. ×× علاقه مندان به فراگیری ساز تار در تهران میتوانند با شماره 09355953023تماس گیرند.
نویسندگان وبلاگ:
>