بلبلی چون تو کنون حیف بود   در قفسی .....

در ادامه مبحث بررسی بانوان و زنان هنرمند موسیقی ایران زمین در این مطلب به بررسی اجمالی زندگی و آثار بانو پریسا خواهیم پرداخت.

اگرچه در هیاهوی پر طنین اصواتی که گاه در پس تاریخ نه چندان دور و دراز موسیقیایی این سرزمین به صدا درآمده اند نوای مردانه اهالی هنر غالب بر میدان پرغبار موسیقی ست اما  همیشه در گوشه و کنار این کارزار نجوای پر مهر زنانه ای خبر از حضور عاشقانه شان دارد.حضوری  که گاه در نشیب روزگار بی مهر چونان شعله ای کم سو در تندباد خشم و تعصب و بدبینی تا مرز خاموشی و فراموشی نیز به پیش رفته است و هربار شیرزنی یکتنه با فدانمودن روزگار خویش و ایثارهایی که در میانه آماج طعنه و تهدید و تهمت و بدنامیست بار زنانه این هنر را زنده نگاه داشته است. با نگاهی به تاریخ تیره هنر روزگار معاصر به خوبی ایثار را در لحظات زندگی زنانی که عاشقانه پای در راه هنر و خاصه هنر موسیقی ایران نهاده اند و برخوردهای تعصب مابانه مردمان خواهیم دید.همانگونه که گفته شد بوده اند معدود زنانی که روزگار را به راه هنر پیموده اند اما درین میانه معیار ما در معرفی این عزیزان در بضاعت موضوعی این وبلاگ هنرمندانی بوده اند که بیشترین تاثیر را در موسیقی ایرانی گذاشته یا به نوعی با صرف سوزاندن عمر خویش در پرده ی مهجوری زیستن تا بی توجه به شهرت و قدرت زلالی و معنای واقعی عشق و موسیقی را به مردمان خویش بیاموزند. یکی دیگر از بزرگان موسیقی بانو پریسا ست. شرح دقیق زندگی وی را می توان در سایت های مرجع پیدا نمود و درین مطلب بیشتر نگاهی اجمالی به رویدادهای تاثیرگذار  - بررسی تخصصی تر موسیقیایی و نگاه خاص هنرمندانه وی به موسیقی به منظور شناخت کلی تر شما عزیزان خواهیم پرداخت.

وی که متولد سال 25 اسفند سال 1328 از شهرستان شهسوار ( تنکابن فعلی) می باشد.طبق گفته خود از همان سال های کودکی صدای خوش را از خوانواده پدری به ارث برده است و مشوق اصلی وی نیز پدرش می بود. در سال هایی که خواندن گناه بزرگی برای زنان به حساب می آید تشویق های پدر موجب حضور وی در مراسم دانشجویی و جشن های کوچک می گردد تا آنجا که موفق به کسب رتبه برتر اواز در مسابقات میان مدارس می گردد. ازانجا که استاد محمود کریمی در میان داوران این مسابقه بود با تشویق های وی به طور رسمی در محضر این استاد به فراگیری ردیف های موسیقی پرداخت با وجود استعداد ذاتی وی پس از دوسال به وزارت فرهنگ و هنر وقت معرفی گردید.این همکاری حدود پنج سال ادامه یافت و درین دوران نیز به اجرای برنامه هایی پرداخت.پس ازآن به مرکز حفظ و اشاعه که به ابتکار دکتر داریوش صفوت شروع به کار نموده بود دعوت گردید و این حضور در مرکز حفظ و اشاعه سرآغاز آشنایی و همکاری با تعدادی از هنرمندان برجسته آن مرکز شد.از مجموعه فعالیت های آن دوران می توان به شرکت در سه جشن هنر شیراز- اجرای چند برنامه در تلوزیون- دانشگاه و چند کنسرت خارج از کشور اشاره نمود. متاسفانه در سال 1357 و پس از انقلاب اسلامی به دلیل ممنوعیت صدای بانوان فعالیت های هنری این استاد ارجمند که درمیانه شکوفایی و اوج درخشش خویش می بودبه پایان خویش نزدیک شد و دیگر اجازه فعالیت در وطن خویش را نیافت.

سیزده سال بعد در سال 1370 برای آموزش آواز برای بانوان به مرکز حفظ و اشاعه دعوت شد. وی درین باره می گوید : ((  با توجه به این که خانم‌ها در هیچ کجا اجازه ابراز وجود در زمینه موسیقى و بخصوص در رشته آواز نداشتند، به نظر می‌رسید قدم مثبتى برداشته شده است. بنابراین، همکارى با آن مرکز را بیفایده ندانستم و دعوت را پذیرفتم. فکر مى‌کنم سه یا چهار سال با آن مرکز، که فضایش با فضاى قبلى بسیار متفاوت بود همکارى کردم و شاگردان زیادى در این مدت با موسیقى دستگاهى ایران آشنا شدند.))

همکاری وی با مرکز تا زمانی که برای اولین بار پس از انقلاب در سال 1995 میلادی برای اجرای موسیقی به کشور های دیگر سفر نمود ادامه یافت.همکاری او با مرکز پس از بازگشت به ایران قطع گردید و به کلاس های شخصی وی در منزل برای تعدادی از بانوان علاقه مند به موسیقی محدود شد.

در یکی دو مورد که  وی را به اجرای موسیقی برای بانوان در داخل کشور دعوت نمودند اجرای جنسیتی را به هرنوع نپذیرفت و تفکیک را توهین به جنس مقابل دانست.... هنرمندی که عارفانه زیست و هنرش را صرف مواجب مادی و خوش آمد های بی ارزش دیگران ننمود اورا به درستی شیرزنی دیگر پس از قمر می بایست نامید که در راه هنر موسیقی بسیار کوشید. از معیار های عالی هنری خویش در روزگاری که هنرمندانش به ملق زدنهای پیاپی در صحنه برای جلب تشویق های بیشتر تماشاگران تنزل نموده اند  اصیل ترین نوع موسیقی را ارائه نمود تا آنجا که در سال های اخیر با تعمق در موسیقی عرفانی ایرانی تلفیقی از هنر را با این پدیده به درستی ارائه داد.

نوع گروه و چیدمان سازهای انتخابی وی در مراحل مختلف اجرا خاصه در برنامه های اخیر که تحت نظارت بیشتر خود بوده است حکایت از پایبندی به موسیقی کلاسیک ایران و شناخت درست او از موسیقی ایرانی و ظرایف نهفته آن دارد. چیزی که نمود بیرونی آن بیشتر در اجرای حتی اساتید مطرح به چشم می آید در چینش وی به درستی هرچه تمام تر بازگوی درک بالای وی از این نوع موسیقی است.

نحوه انتخاب برنامه های پیشنهادی وی نیز در خور توجه می باشد. او که از همان ابتدای جوانی با تشویق های استادش محمود کریمی به وزارت فرهنگ هنر پیوسته بود با همراهی هنرمندانی مطرحی چون فرامرز پایور - حسین علیزاده - پرویز مشکاتیان و... به اجرای برنامه پرداخت.پس از انقلاب نیز با ممنوعیت فعالیت وی پس از هجده سال خاموشی نیز با هنرمندانی نظیر حسین عمومی(نی) -بهداد شاهیده(تار- سه تار) - علی اکبر شکارچی(کمانچه)- امیر مقرب صمدی و داریوش اسحاقی(تمبک و دف) و ....در فستویال های معتبر جهانی و ....به ارائه موسیقی اصیل ایرانی پرداخت. اگرچه  انتخاب اجراهای پیشنهادی را با وسواس هنری گزیده می نمود و همچون دیگر خوانندگان زمان خویش هربرنامه ای را اجرا ننمود و در هر محفلی حضور نیافت تا انجا که تمامی آثار به جای مانده از وی را می توان در زمره آثار طلایی و ارزشمند موسیقی ایرانی دانست. چه برنامه های ضبط شده از وی در جشن هنر های شیراز و چه اجرای های با گروه فرهنگ و هنر و یا محدود برنامه های مربوط به کنسرت های خارج از کشور وی که تعداد کمی از آنها قابل دسترس می باشند. اگرچه بسیار اند این آثار که متاسفانه به دلیل ممنوعیت صدای وی قابل انتشار عمومی نیستند و هریک گنجینه ای ارزشمند و اثری قابل دقت و مفید برای علاقه مندان به موسیقی ایرانی می باشند.

جنس صدای وی در اوج صاف گیرا و پر قدرت است. سال ها تلمذ و شاگردی نزد اساتیدی چون کریمی و دوامی صرف نظر از اندوخته های تکنیکی وی که با فیزیک صوتی ذاتی نهفته در صدایش و تمرینات مستمر به خوبی پرداخت گردیده است اورا به درک صحیحی از ردیف موسیقی ایرانی و گنجینه عمیق آن نائل داشته است. علاوه بر آن حدود 40 سال شاگردی نزد داریوش صوفت افتخاری دیگر برای این بانوی هنرمند است.در جایی از این استاد اینگونه یاد می کند :(( روزی از اسکندرمقدونی پرسیدند که بین پدر و استادت کدام یک را ترجیح می‌دهی؟ اسکندر که شاگرد ارسطو بود در پاسخ گفت: استادم را ترجیح می‌دهم. راست هم می‌گفت چرا که استاد است که تربیت می‌کند‌، رشد می‌دهد‌ و از بیراهه رفتن نجات می‌دهد و این استاد بزرگ خیلی‌ها را از بیراهه رفتن نجات داد.

موسیقی از دیدگاه او( دکتر صوفت) تنها صوت‌، ملودی‌ و ردیف نبود موسیقی برای او ابزاری برای توجه به عالمی دیگر بود، ابزاری برای درخود فرو رفتن و تزکیه نفس بود. زنده یاد صفوت مرکزی برای تربیت هنرجویان تشکیل داد و باید بگویم او هیچگاه شاهد بازاری تربیت نکرد.من با بضاعت ناچیزم و در 40 سالی که افتخار شاگردی استاد صفوت را داشتم تلاش کردم که شاهد بازاری نباشم.))

گفتن از هنر وی زبانی به رسایی هنر او می طلبد و نوشتن از سلوک رفتاری اش درکی از بینش عمیق ایرانی و زن اصیل ایرانی که اگرچه با سوختن خویش شعله به دامان شب می گیراند و در حصار و بند تن نمی گنجد. اگرچه وی را در قفس طلایی اجتماع می دارند اما روح بزرگش تا اوج آسمان ها به پرواز در می آید و جهان های ناشناخته و مردمان دیار های دیگر را به تعظیم بزرگی خویش فرو می دارد. پریسا زنیست ایرانی که هنر خویش را با صیقل عرفانی عمیق آنچان پرداخته است که بی شک نگین درخشانی در آسمان هنر این دیار از خود به یادگار گذاشته است......

ازجمله بازتاب های هنری وی در سطوح مختلف بین المللی می توان به:

-  کسب رتـــبه دوم در لیست برتـرین آثار موسیقى جــهان در سایت پرتغالى Crónicas da Terra (فوریه 2004)

- برنده دیپلم افتــــخار چارلــــز کـــراس در گرند پریکـــس 2003 فرانسه
- برنده عنوان شــــوک (Choc) از ماهنامه Lu Monde de la Musique فرانسه
- برنده عنوان براوو (Bravo) از Trad Magazine فرانسه
- برنده عنوان (Recommandé) از نشریه کلاسیکا (Classica) فرانسه
- حضـــــور در European World-Music Charts به مدت 2 ماه (سپتامبر-اکتبر 2003 )

- تقدیرنامه دایانا پارکر، مدیر جشنواره جاده ابریشم، 2002

- جایزه چارلز کراس در گرند پریکس- در گراند پریکس 2003 دیپلم افتخار اثر برتر موسیقى جهان به پریسا و گروه دستان براى خلق آلبوم شوریده تعلق گرفت

عمرش بلند و طنین آسمانی صدایش جاودانه باد.

  -----------------------------------------------------------------------------------------

دانلود آثار پریسا

پریسا _ کنسرت جشن هنر شیراز :

- دستگاه نوا _‌ بخش اول

- دستگاه نوا _ بخش دوم

( 1356_حسین علیزاده: تار _ پرویز مشکاتیان: سنتور _ داوود گنجه ای: کمانچه_ محمد علی کیانی نژاد: نی)

- دستگاه چهارگاه با صدای بانو پریسا

- آواز اصفهان_بخش اول_ با صدای بانو پریسا

- آواز اصفهان_ بخش دوم_ با صدای بانو پریسا

- آلبوم شوریده کاری از گروه دستان به همراه خانم پریسا_CD 1&2

- دانلود کنسرت تصویری پریسا و حسین علیزاده ( جشن هنر شیراز - دستگاه نوا)  

                               بخش اول      بخش دوم

- دانلود کنسرت تصویری پریسا و گروه دستان ( مایه افشاری)    

                              بخش اول       بخش دوم

 دستم را گرفته بود و در شمارش موزون و خلسه آور ثانیه ها ضرباهنگ مرموزی را تکرار می نمود....شمارش ها در میانه از یادم رفتند تا حرارت دستانش و جاذبه ی نگاهش در تلالو خیال  مرا در ورطه ای دیگرگون رها سازد....به خودآمدم و چیزی از درس نفهمیدم اما همچنان آونگ صدایش چون تیک تاک ساعتی بر دیوار،  مهربانی و صبر را در ذهن خردسالم تکرار می نمود.....

روزها می گذشت دستان گرم پدر بی درنگ اندیشه به خستگی در دستانم می نشست و غروب های سه شنبه راهی راهی می شدیم که هرچه برآن می گذشتیم بیشتر در آن گم می شدیم او مهربانانه سه تارم را می آورد و من در راه زمزمه می کردم نت هایم را.... آونگ صدای استاد را و جاذبه ارغوانی صدایی که انگار از دوردست های این دیار قصه ها در گوش تشنه ام می خواند.... ان روزها هنوز موسیقی جرم بود و تا تنها کلاس برگزاری موسیقی راهی دور در پیش....بعد ها دانستم که رنج راه به گنج دلخواه می افزاید شاید اگر نبود آن قدم های تشنه ای که راه را می پیمود و هوا را در شوق تکلم تکرار نت ها می بلعید.،  اگر نبود مهربانی پدر که پس از خستگی یک روز کار همراهم میشد و زمان انتظار کلاس را پشت درهای بسته و گاه در خیابان های شهر به پرسه نمی پرداخت  و تکرار های پیاپی درس هایم را ،  سر به هوایی کودکانی ام را با صبر طی نمی نمود اینگونه ساز همدم تنهایی ام نبود....و بعد ها که بزرگتر شدم  خود عازم دیار دور عاشقی شدم در خانه ای کوچک و محقری که انگار چهار دیواری دنجش در تلالو آسمانی نت ها و زخمه های پیاپی جایی فراسوی زمان هیاهوی شهر بود.... تابستان ها زمستان های پیاپی پای پیاده همراه سازی که همسفر سال های دور کودکی ام بود به عشق دیدن استادی که حال یکدهه از عمرش را همراه لحظه های عاشقانه من نموده بود.... در مسیر ممتد شهر ترافیک های سرگیجه آور و ازدهام و هیاهوی پوچ پیرامون که هربار در حضور استاد با اولین تلنگر انگشتانش چون حباب پوچی می شکست..... مجال گلایه نمی نمود..... سال ها گذشت.....

دلم برای آن روزها تنگ است..... برای دستان پدر که سکوت سرد کودکانه و تنهایی را می زدود..... برای قدم های خسته از راه و شوق مقصد در جایی دور که در انتهایش دل به فریب نوایی تمام اندوه هفتگی را از یاد برد....برای صدای مهربان استادی که سال هاست از غربت پوچ شهر دل کنده است .حالا سال هاست که عده ای به شوق شنیدن همان اهنگ های مهربان و آموختن مشق عشق راه می پیماند تا در صمیمت ثانیه هایی که به لطف نغمه و آهنگ رنگ می گیرند همراه هم شویم .....ساز به دست میگیرم و تکرار میکنم آونگ سال های دور را در ضرباهنگ ممتد ثانیه ها ریتم شکل میگیرد و در شروع، مضراب ها راهی به رهایی اند ....شاگرد کوچک پیش رو اما انگار جایی در دور دست های خیالش گم است .......

کودک دیروز اگرچه معلم امروز است اما در دل کودکانه برای مهربانی صدایت پر میکشد ..... در خیال هرروز دستان مهربانت را بوسه باران می کند ....روزت مبارک.

کلیپ تصویری از محمد رضا لطفی و گروه بانوان شیدا

حجم فایل: 9.27 MB

زمان: 4 دقیقه و 12 ثانیه

 ________________________________________________________________

دستگاه نوا ( آواز و تصنیف بیات راجه) _ اجرای باغ باگاتل فرانسه ( تار داریوش طلایی و آواز محسن کرامتی)

حجم فایل: 21.7 MB

زمان: 7 دقیقه

15اسفند 1391

از کوری چشم فلک امشب قمر اینجاست          اری  قمر  امشب  به  خدا  تا سحر  اینجاست

اهسته  به  گوش  فلک    از  بنده  بگویید       چشمت ندود اینهمه ، یک شب قمر اینجاست

اری قمر  ان  قمری خوشخوان   طبیعت          ان   نغمه   سرا  بلبل    باغ  هنر  اینجاست

تنها نه من از شوق سر  و   پا  نشناسم         یک دسته چو من عاشق و بی پا و سر اینجاست

هر  ناله  که  داری بکن  ای عاشق شیدا         جایی  که  کند    ناله  عاشق   اثر  اینجاست

مهمان  عزیزی  که  پی  دیدن  رویش            همسایه  همه  سر  کشد از بام و در   اینجاست

ساز  خوش  و  اواز  خوش و باده دلکش        ای  بی خبر  اخر چه  نشستی  خبر اینجاست

اسایش    امروزه    شده    درد   سر  اما            امشب  دگر  اسایش  بی  درد سر  اینجاست

ای  عاشق  روی  قمر  ای  ایرج   ناکام              برخیز  که  باز  ان  بت  بیداد گر  اینجاست

ان زلف که چون هاله به رخسار قمر بود           باز  امده   چون  فتنه دور   قمر  اینجاست

قمر الملوک وزیری را بی شک می بایست  از  معدود زنانی  که در زمینه فعالیت های هنری و اجتماعی ایران پیشرو و پیشگام بوده است دانست.با نگاهی کلی به زندگی این بانوی هنرمند و وارسته ایرانی ، ردپای شعور، جسارت و نمونه بارز بانوی ایرانی را در طی تاریخ معاصر خواهیم دید. از آغاز فعالیت هنری و اصرار وی به فراگیری موسیقی ایرانی و ردیف های آوازی آنهم در زمان و دوره ای که موسیقی نزد اکثر مردم به سرگرمی رندان و مطربان بی اصل و ریشه منصوب می گشت و حتی مردان جسارت و توانایی فعالیت آزادانه را در زمینه موسیقی نداشته و غالبا تحت سایه تخلص های متعدد شعله درونی و آتش این ودیعه الهی نهفته شده در جانشان را در سایه اجراهای مخفیانه و سرزنش های عوامانه به فعالیت می پرداختند گرفته تا اجرای کنسرت برای عموم مردم و یا فعالیت های سیاسی-اجتماعی و .....

آری قمری که عموما با این بیت (( مر مرا هیچ گنه نیست به جز آنکه زنم    زین گناه است که تا زنده ام اندر کفنم )) به جبر تحمیلی دوران خویش و سرکوب همه جانبه زنان و همچنین نسبت به فعالیت های بسته و محدود بانوان و فضای بسته ی تعصب مابانه روزگار خویش اعتراض می نمود در اولین اجرای خویش (در سال 1303) در سالن گراند هتل بدون حجاب با همراهی مرتضی خان نی داوود ( که از شاگردان به نام درویش خان و از اولین مشوقان و معلمان قمر نوجوان بود ) به روی صحنه رفت. در حالی که 12 سال به فرمان کشف حجاب مانده بود این کار جسورانه وی در بهبه ی تهدید ها و بد و بی راه هایی که حتی جان وی را نیز نشانه گرفته بود راهی به رهایی هرچه بیشتر زنان گشود.شاید بتوان اولین ترانه و کنسرت سیاسی را نیز به همان اجرای شبانه قمر در گراند هتل نسبت داد. اجرای قطعاتی که جامعه آشفته وسیاسی آن دوران را نشانه گرفته بود بطور جدی تری به مقوله هنر سیاسی و موسیقی اجتماعی پرداخت.

قمرالملوک وزیری نخستین زنی بود که در دوران تاریخ معاصر ایران  بدون حجاب به خوانندگی و اجرای برنامه در حضور مردان پرداخت.

در آن برنامه قمر و نی داوود به اجرای غزل مشهور (( مرغ سحر)) با غزلی از ایرج میرزا پرداختند. ترانه ای که نوای سحر انگیز تار نی داوود آن را ساخته و صیقل داده بود و حنجره آسمانی غزل آن را به اوج شکوه می کشاند. بعد ها نیز این ترانه با حذف ابیاتی چند بارها توسط هنرمندان بسیاری اجرا گردید.

فقیهِ شهر به رفعِ حجاب مایل نیست

چراکه هرچه کند حیله، در حجاب کند

نقاب بر رخِ زن سد باب معرفت است

کجاست دستِ حقیقت که فتحِ باب کند

آری پس از آن کنسرت کار وی به کلانتری کشیده می گردد و از وی تعهد گرفته میشود

قمر را می توان به درستی زنی پیش رو ، سنت شکن و نوگرا دانست که به روحیه ای جنگجو یکتنه به مبارزه با جامعه مردسالار دوران خویش پرداخت و درین راه  با سلاح هنر خود به خوبی به مبارزه پرداخت. قمر از روحیه ای عارف مابانه و درویش گونه ای برخوردار بود چنانچه بدون چشم داشت به ارائه هنر والای خود می پرداخت و ازین راه نیز به کسب مال و جاه نمی پرداخت.... در امور خیر نیز چون هنر همواره پیشرو بود و عواید کنسرت هایش را صرف فقرا و نیازمندان می نمود تا آنجا که همواره در فقر زیست. عواید کنسرتی را که در سفر خراسان در شهر مشهد اجرا نموده بود صرف ساخت مقبره فردوسی نمود.

در همدان در سال 1310 کنسرت داد و ترانه هایی از عارف خواند. وقتی نیرالدوله چند گلدان نقره به او هدیه کرد آن را به عارف پیشکش نمود ، در حالی که عارف مورد غضب بود. در سال 1308 به نفع شیر خورشید سرخ کنسرت داد و عواید آن به بچه های یتیم اختصاص داده شد. به گفته دکتر خرمی 426 صفحه و به گفته دکتر سپنتا 200 صفحه از قمر ضبط شده است.متاسفانه ساختمان کمپانی آلمانی که اکثر صفحات قمر را ضبط نموده بود در جنگ جهانی دوم بمباران شد و با از بین رفتن آرشیو آثار این کمپانی نمونه صفحات قمر نیز نابود گردید.با این همه چند تصنیف باقیمانده از وی به خوبی نشانگر توانایی و درخشش هنری این بانوی ارجمند می باشد.

با گشایش رادیو ایران ( سال 1319) صدای وی به عموم مردم ایران رسید و زمینه های معروفیت و محبوبیت بیشتر وی پدیدار گشت. زمینه های این محبوبیت نه تنها در میان عموم مردم بلکه در بین اهالی فرهنگ و هنر نیز مشهود بوده است. چنانچه هنرمندانی چون عارف قزوینی ، ایرج میرزا و تیمور تاش (وزیر دربار) از شیفتگان وی بودند.شیفتگی و علاقه ای از جنس شعور و احترام به گوهر درونی بانویی هنرمند

«آثار جاودان موسیقی اصیل ایرانی، جلد اول» مجموعه‌ای که شامل ۹ ترانه با آواز «قمرالملوک وزیری» در «دستگاه ماهور»، «آواز دشتی»، «آواز افشاری» و «دستگاه سه‌گاه» است  و در تابستان سال ۱۹۹۵ توسط «Caltex Records» در آمریکا به مدت زمان ۶۳ دقیقه و ۴۷ ثانیه منتشر شده است.

کار قمر در زمانی کوتاه به آنجا رسید که کمپانی «His Master's Voice» و سپس کمپانی «پولیفون» برای ضبط صدای او دستگاه صفحه پُر‌کنی به تهران آوردند. به گفته ساسان سپنتا ۲۰۰ صفحه از قمر ضبط شده‌ است

آری قمر در آسمان گرفته و شب های تار دیاری که همواره سایه هول و وحشت و مرگ بر جای جای آن گسترده می نمود با آوای آسمانی خویش همچون پرنده ای تنها به نغمه خوانی پرداخت تا شاید دمی گوش های خواب آلود اهالی این دیار را با آوایی از جنس نور و مهتاب آشنا کند اگرچه در این میان تنها زیست ، با فقر دست و پنجه نرم نمود زیر آماج تهدید و تهمت و بدگویی همواره به بسط مهربانی و خوبی پرداخت..... از داشتنی های دنیا تنها دلی بزرگ و دستی گشاده داشت و اگرچه یادگار صدایش و طنین تحریرهایش در حنجره آوازه خوانان بعداز او تا ردپای موسیقی ایرانی باقیست برجای خواهد ماند در چهاردهم مرداد ماه 1348 چشم از دنیا فروبست و آسمان شب نشین موسیقی ایران را در فراق مهتاب جلوه گر خویش سوگوار سازد.

 تصنیف مرغ سحر با صدای قمرالملوک وزی

تصنیف مرغ سحر با صدای محمدرضا شجریان

تصنیف آتش جاویدان ( آتش دل) با صدای قمر

تصنیف آتش جاویدان ( آتش دل) با صدای تاج اصفهانی

نت تصنیف آتش جاوبدان ( آتش دل) ساخته استاد نی داوود

تصنیف رسم عاشقی با صدای قمر

مقدمه

شناخت و بررسی دقیق ریتم نه تنها برای هنرمندان و نوازندگان جدی تر عرصه ی موسیقی دانشی جذاب و ضروری می باشد ( که با تسلط هرچه بیشتر درین مقوله زمینه ساز خلق آثاری با ساختار ریتمیک منسجم- دقیق و بدیع می گردند) برای عموم اهالی موسیقی نیز که به واسطه شنیدن و درک حالات حسی اثر با محتوای آن پیوند عمیق تر و گیراتری برقرار می نمایند نیز دانشی جذاب و بسیار کاربردی می باشد.ازین روست که با رویکردی متفاوت از دیگر سایت های اموزشی و معدود کتب موجود درین رابطه برآن شدیم تا در طی مبحث های جداگانه به حیطه ریتم نگاهی عمیق تر و علمی تری اندازیم تا با طرح موضوعات ریتمیک متفاوت در مقالات جداگانه بطور کامل به شناسایی ابعاد پیچیده و پنهان ریتم در دنیای رمزآلود موسیقی نایل گردیم. در همین زمینه نیز برای درک هرچه بهتر شما عزیزان در هر بخش به ارائه نمونه های صوتی متفاوت مستند و معتبر از هنرمندان عزیز قرار خواهیم داد و ازانجا که رویکرد و نگاه کلی این سایت در زمینه آموزش موسیقی ایرانی و بطور خاص ساز تار و سه تار می باشد در نمونه های قرار داده شده مبنا و شاکله آثار بر اساس همین دوساز می باشند.امیدواریم که در راستای اعتلای دانش موسیقیایی شما بزرگواران گامی هرچند کوچک برداشته باشیم. همانطور که از ابتدا با نگرشی صرفا آموزشی و بدور از سودجویی ها و غرض ورزی های مادی به ارائه مطالبی پرداخته ایم که در حیطه ی موسیقی دغدغه بسیاری از اهالی هنر و حتی نوازندگان جدی تر و پیگیر تر است و طرح آن ها صرفا به منظور اشاعه فرهنگ درست آموزشی در آشفته بازار آموزش موسیقی کشور منجر به روشن تر شدن مشکلات و مسایل مربوطه خواهد شد درهمین راستا خواهشمندیم که با طرح نظرات - پیشنهادات و انتقادات خود زمینه فعالیت مفید تر و بهتر مارا در راستای نیاز موجود فراهم آورید.

شناخت و پیشینه ریتم های لنگ در موسیقی ایران

یکی از تقسم بندی های رایج در حوزه ریتم و مباحث پیرامون ریتم شناسی آشنایی و شناخت ریتم های لنگ می باشد که پس از معرفی و توضیح های گذشته در رابطه با انواع ریتم های ساده و بررسی کامل تر چند ریتم متنوع و شناخت شما عزیزان از مقوله ریتم اینک وارد مبحث دیگری از ریتم شناسی به نام ریتم های لنگ خواهیم شد.

با نگاهی به میراث شفاهی گذشتگان در عرصه هنر موسیقی ایرانی کم تر به رد پای ظهور و حضور آثاری در قالب ریتم های لنگ بر خواهیم خورد. در منابع موجود و صفحاتی که تاریخچه پیدایش آن ها به دوران قاجار باز میگردد نیز چندان فرم ریتمیک لنگ در آثار موسیقی نمود نداشته اند. پس می توان ساختار کلی این گونه آثار را نو و قطعات ساخته شده درین قالب را مدرن و معاصر نامید. اگرچه با تحقیق و تفحص در حوزه وسیع موسیقیایی کشور و خارج از تقسمیات موسیقی شهری و ملی ایرانی که بر پایه ردیف دستگاهی استوار است در آثار فولکلوریک و موسیقی های محلی ردپای ریتم های متنوع در قالب دورهای محدود مشهود می باشد. شایدبتوان  اولین اثر رسمی در قالب های لنگ که در اجرایی گروهی و با ساختار موسیقی شهری ساخته شد را اجرای تنظیم شده توسط استاد فرامرز پایور با گروه اساتید نامید. (حدود سال های 1350). موسیقی الهام گرفته شده از  منابع غنی فولکلوریک که صدای خواننده ای از همان دیار یعنی خانم سیما بینا به خوبی زیبایی های موسیقی محلی و جذالیت های نهفته ریتم های لنگ را برای اولین بار بصورت جدی تری ارائه نمود. البته نوازندگان سازهای ضربی و تمبک نوازان در اشاراتی به این گونه ریتم ها پرداخته بودند اما ازانجا که درک و شناخت ریتم های لنگ نیاز به تسلط کامل به ابعاد ریتمیک ان دارد یا نوازندگان شناخت دقیقی ازآن نداشته اند یا به خوبی از پس اجرای آن بر نمی آمدند و شاید هم پیرو سنت های شفاهی سینه به سینه آموخته شده به تکرار مکررات گذشته می پرداختند.

پس از آن هنرمند پیشرو و جوان آن دوران یعنی حسین علیزاده در اجرای کنسرت نوای جشن هنر شیراز به همراه آواز خانم پریسا قطعه ی دیگری را در قالب ریتم لینگ( پنج ضربی) ارائه نمودند که بدلیل گستردگی جشن های هنر آن دوران و ضبط و پخش تلوزیونی اثر زمینه ساز بسط و گسترش و اقبال عمومی این اثر در میان هنرمندان دیگر گردید. این تصنیف( الا ای پیر فرزانه) از جمله تصنیف های قدیمی است که در روند ساخت به نقل از سازنده با تغییرات ریتمیک کیانی نژاد که زاده منطقه خراسان و بیرجندی است از 6/8 به 5/8 تغییر می یابد و سازنده اش را به شهرت بسیاری رساند.

× نمونه صوتی بخشی از این اجرا در انتهای مطالب آورده شده است.

اما ریتم لنگ چگونه ریتمی می باشد؟ این گونه ریتم ها از لحاظ ساختار دارای کسر میزان هایی با اعداد اول می باشند و در نتیجه از تعادل درونی و ساختاری بین ضرب های متشکله خود بی بهره اند. این امر موجب القای حالتی نا متعادل و افتان به قطعه می گردد. راه رفتن انسان را بروی دوپا در قالب ریتمی مشخص و ایستا در نظر بیاورید که پس از برداشتن قدم اول (ضرب1) قدم دوم با ایجاد حس تعادلی درونی (ضرب2) بر زمین می نشیند.حال اگر این انسان دارای پایی معیوب و دچار نقص باشد که از لحاظ ظاهر یکی از آن پا کوتاه تر از پای دیگر باشد دیگر تعادل معمول حرکت وی مختل خواهد شد. حالت لنگان ایجاد شده را می توان همان حالت بدست آمده در قطعات موسیقی با ریتم لنگ دانست.

از جمله ریتم های رایج لنگ که امروزه در آثار آهنگسازان موسیقی ایرانی مشاهده می گردد عبارتند از :

- ریتم لنگ پنج ضربی با الگوی ساختاری(2+3) : آکسان بندی این ریتم بروی ضرب اول و چهارم می باشد. پنج ضربی با الگوی (3+2) - آکسان بندی در این ریتم بروی ضرب اول و سوم می باشد. کسرمیزان های معمول در این ریتم شامل : 5/4 و 5/8 می باشند.

- ریتم لنگ هفت ضربی با الگوی ساختاری(2+2+3) : آکسان بندی این ریتم نیز بروی ضرب اول و چهارم و ششم می باشد. ریتم هفت ضربی با الگوی (3+2+2) - آکسان بندی این ریتم بر روی ضرب اول و سوم و پنجم می باشد.

از جمله ریتم های دیگر لنگ می توان به :8/8 - 10/8 - 13/8 و 15/8 و ..... با الگوهای ضربی متفاوت اشاره نمود.

---------------------------  نمونه آثار صوتی در ریتم های لنگ  ---------------------

بخش اول) اجرای قطعات بی کلام با ساز تار

حمید متبسم - آلبوم ضرب تار به همراهی تمبک پژمان حدادی - ریتم پنج ضربی در بیداد

پیام جهانمانی - آلبوم دیدار ضربی حصار - ریتم هفت ضربی {2+2+3}

ارژنگ سیفی زاده به همراهی تمبک نوید افقه - آلبوم نغمه ساز ضربه آغاز- ریتم پنج ضربی {3+2}

--------------------------------------------------------

بخش دوم) اجرای تصانیف در ریتم لنگ :

حسین علیزاده - گروه هم آوایان -آلبوم رازنو - تصنیف فلک - ریتم هفت ضربی{4+3}

مسعود شعاری-آلبوم غروب - قطعه کوچ عاشقان - ریتم هفت ضربی

امین حیدری و حسام الدین سراج -آلبوم خوشا سرو- قطعه بوی گل با تنظیم اشکان رهبر در ریتم هفت ضربی {2+2+3}

ارشد طهماسبی و سالار عقیلی آلبوم عشق داند - ریتم پنج ضربی در عراق

-------------------------------------------------------

بخش اول اجرای خانم پریسا در دستگاه نوا به آهنگسازی حسین علیزاده در جشن هنر شیراز

دانلود قطعه تصویری تارنوازی استاد هوشنگ ظریف به همراه تمبک استاد محمد اسماعیلی 

این اثر مربوطه به سال های جوانی جناب ظریف می باشند واگرچه از کیفیت مطلوبی برخوردار نیست اما به خوبی  سنوریته و رنگ آمیزی ساز این استاد بزرگ که از اوایل جوانی دارای تکنیک و درخشش بسیار زیبایی می باشند مشهود است. برای این نوازنده بزرگ و با اخلاق کشور آرزوی سلامتی و طول عمر می کنم.

دانلود قطعه تصویری سه تار نوازی و خوانندگی سپیده رئیس سادات -

تصنیف ز فروردین

در پی تماس تعدادی از دوستان که بدنبال تار مناسب بودند تعدادی از سازهای موجود فعلی را که برای فروش آماده شده اند معرفی خواهیم کرد:

برای کسانی که بدنبال تار قدیمی هستند یک عدد تار بدون مهر منصوب به هامبارسون موجود می باشد که در صورت تمایل می توانید از طریق بخش نظرات یا ایمیل درخواست خرید خودرا مطرح نمایید. این ساز توسط چند نوازنده مطمئن کارشناسی شده است. پیش فروش شد.

یک عدد تار ساخت استاد عباسی با قیمت 4000000 تومان.( حدود 8 سال از عمر این سال می گذرد و دارای سنوریته بسیار عالی می باشد).

یک عدد سه تار قدیمی ( مهر سازنده مشخص و ناخواناست) الگوی کاسه بزرگ می باشد و دارای صدایی شفاف ، کهنه و زنگدار است. برای دوستان نوازنده و علاقه مندانی که به سبک نوازندگی سه تار کلاسیک علاقه مند می باشند بهترین انتخاب می باشد. قیمت این ساز 850000 می باشد. فروخته شد .

چند عدد سه تار مشقی خوش صدا و انتخاب شده از میان ده ها ساز برای دوستانی که علاقه مند به شروع آموزش و در مراحل اولیه نوازندگی می باشند با قیمت های مناسب موجود می باشند. قیمت این سه تار ها از 100 هزار تومان تا 200000 تومان بسته به سال ساخت و نوع صدادهی آن ها متفاوت می باشد.

تمامی سازهای مذبور از مراحل مختلف تست صدا ، کارشناسی سلامت و کیفیت ساز گذشته اند و با تضمین به فروش می رسند. در صورت عدم تایید از طرف شخص با صلاحیت یا استاد فرد خریدار قابل تعویض نیز می باشند.